વૈજ્ઞાનિકોને પ્રશાંત મહાસાગરના ઊંડા ભાગમાં સોના (Gold In Pacific Ocean) નો મોટો જથ્થો મળી આવ્યો છે. ન્યુઝીલેન્ડની ઉત્તરમાં આવેલા ‘કર્મેડેક આર્ક’ (Kermadec Arc) માં જ્વાળામુખી વિસ્તારોનો અભ્યાસ કરી રહેલા સંશોધકોને ‘વોલ્કેનિક ગ્લાસ’ (Volcanic Glass) ના નમૂનાઓમાં અપેક્ષા કરતા ક્યાંય વધુ સોનું મળ્યું છે. આ નમૂનાઓ તે પીગળેલા પદાર્થમાંથી આવ્યા છે, જે પૃથ્વીના અત્યંત ઊંડા ભાગમાંથી ઉપર સુધી પહોંચ્યા છે. આથી, આ શોધ પૃથ્વીની અંદર થતી પ્રક્રિયાઓને સમજવાની એક દુર્લભ તક આપે છે.
આ અભ્યાસથી એક સરળ પણ મહત્વની વાત સામે આવી છે કે, ‘સોનું’ જમીનની નીચે સ્થિર રહેતું નથી; તે સતત ગતિ કરતું રહે છે. પૃથ્વીના ઊંડા હિસ્સામાં સોનું સામાન્ય રીતે સલ્ફાઈડ મિનરલ્સની અંદર કેદ હોય છે. મોટાભાગના સમયે તે ત્યાં જ ફસાયેલું રહે છે પરંતુ જ્યાં પૃથ્વીની પ્લેટો એકબીજા સાથે અથડાય છે અને એક પ્લેટ બીજી પ્લેટની નીચે જાય છે, ત્યાં સ્થિતિ બદલાઈ જાય છે.
આવી જગ્યાઓએ તાપમાન અને દબાણ વધી જાય છે. ખડકો પીગળવા લાગે છે અને ખનિજો તૂટવા લાગે છે. આનાથી સોનું બહાર નીકળીને પીગળેલા ખડકોમાં ભળી જાય છે. આ પીગળેલા ખડકો ધીમે ધીમે ઉપર તરફ આવે છે. સમય જતાં જ્યારે આ પ્રક્રિયા વારંવાર થાય છે, ત્યારે કેટલીક ખાસ જગ્યાઓ (જ્વાળામુખી વિસ્તારોની આસપાસ) પર સોનાનું પ્રમાણ વધવા લાગે છે.
આ જ કારણે તેને ‘સોનાનું કારખાનું’ કહેવામાં આવ્યું છે. આ પ્રક્રિયા સોનું બનાવતી નથી પરંતુ કુદરતી ચક્રો દ્વારા તેને અહીં-તહીં ખસેડીને એકઠું કરતી રહે છે. સૌથી ખાસ વાત એ છે કે, આ પ્રક્રિયા સતત થતી જોવા મળે છે. વૈજ્ઞાનિકોએ ઘણા નમૂનાઓનું વિશ્લેષણ કર્યું અને દરેક વખતે સામાન્ય કરતા વધુ સોનું મળી આવ્યું. એવામાં કહી શકાય કે, આ કોઈ એકવાર બનેલી ઘટના નથી પરંતુ એક વિશાળ અને સતત ચાલતી પ્રક્રિયા છે.
હવે આનો અર્થ એ નથી કે, અહીં કોઈ ખજાનો સરળતાથી મળી જશે. આ તમામ પ્રવૃત્તિ સમુદ્રની નીચે અને ખૂબ ઊંડાઈએ થાય છે, જ્યાં પહોંચવું અત્યંત મુશ્કેલ છે. ભલે સોનું એકઠું થઈ રહ્યું હોય પરંતુ તે જ્વાળામુખી પ્રણાલી અથવા સમુદ્રના તળની અંદર જ ફસાયેલું રહે છે. આ શોધ સોનું ક્યાંથી આવે છે, તે અંગેની સમજ બદલી નાખે છે. હવે તેને અસ્તવ્યસ્ત ફેલાયેલું માનવામાં આવતું નથી પરંતુ તે પૃથ્વીની પ્લેટોની ગતિ, પીગળેલા ખડકોની ગતિવિધિ અને લાખો વર્ષોમાં પૃથ્વીના ધીમે ધીમે બદલાતા ફેરફારોની પ્રક્રિયાનો એક હિસ્સો છે.